Mat 54 ELD2 321-365 (Plan F, G & M)

In 1954 plaatste de NS vanwege de snel voortschrijdende elektrificatie van alle hoofdlijnen een grote order elektrische treinstellen bij de Nederlandse industrie (Werkspoor, Beijnes en Allan). Bij de NS werden deze treinstellen aangeduid als “mat 54” (materieel 54) vanwege het jaar van de eerste bestelling. Door de markante kopvorm kregen ze al snel de bijnaam “Hondekop”.

Deze moderne treinstellen waren zeer comfortabel en betrouwbaar. Daarom waren ze zeer geliefd bij het treinpersoneel en de reizigers. Er zijn in totaal 68 tweedelige treinstellen ELD2 aan de NS geleverd. Dat de treinstellen zo comfortabel reden, kwam voornamelijk door het hoge gewicht. Een 2-wagenstel woog in totaal 108 ton! Daarmee was dit materieel in zijn soort het zwaarste dat ooit in Europa is geproduceerd. Door dit gewicht kwam een Hondekop vrij langzaam op gang, maar bij de topsnelheid van 140 km/u. lag het treinstel als een blok op de rails.

Mat 54 Plan F & G werden in dienst gesteld in het fraaie groen met rode bloedneus en rode biezen op de zijwand.  Ten behoeve van een zichtbaarheidsonderzoek werd de 353 bij aflevering aanvankelijk getooid met een zandgele proefsnor. Als gevolg van dit onderzoek werden uiteindelijk alle groene Hondekoppen voorzien van zandgele snorren en biezen.

Vanaf 1968 verschenen er witte NS vignetten op de zijwanden van de rijtuigen. Ook begon NS vanaf juli 1968 de treinstellen over te spuiten in de nieuwe geel/grijze huisstijl met lichtblauwe reklamebanen. De Hondekop 359 was de eerste die in deze kleuren op de baan verscheen. Opvallend was daarbij dat de 359 de bekende snor uit het zandgele tijdperk had behouden, maar nu in het grijs. Alle overige gehuisstijlde Hondekopstellen werden voorzien van de bekende grijze balk tussen de koplampen. Pas na 12 jaar was met de 351 in november 1980 de vergeling van de Hondekoptreinstellen voltooid.

Van de Hondekop bestaan nog slechts vier exemplaren: één statisch en optisch gerestaureerd treinstel in het Spoorwegmuseum te Utrecht, één statisch treinstel in Verkeerspark Assen (in gebruik als feestzaal), het 4-delige rijvaardige treinstel 766 bij de Stichting Mat 54 Hondekop Vier en de NMBS 220.902 Benelux, welke in zeer slechte staat wordt bewaard te Leuven.

Benelux ELD2 NS 1201-1208 / NMBS 220.901-904

Vanwege de elektrificatie van het grensbaanvak Roosendaal-Antwerpen, ontstond de behoefte aan materieel dat zowel onder 1.500 V (NS) en 3.000 V (NMBS) kon rijden. Vanwege het kopmaken in Antwerpen Centraal, kregen treinstellen de voorkeur. Omdat de lijn Amsterdam-Haarlem-Rotterdam in Nederland al erg druk werd bereden, stelde NS als eis dat de treinstellen op Nederlandse bodem gecombineerd moesten kunnen rijden met binnenlandse treinen. Voor het nieuwe Beneluxmaterieel viel de keuze daarom al snel op treinstellen van het sneltrein-materieel type mat 54 (de term Intercity bestond toen nog niet!). In tegenstelling tot de binnenlandse Hondekoptreinstellen, hadden de Beneluxstellen één pantograaf op beide koprijtuigen. De 1.500 V pantograaf op het ABKk rijtuig en de 3.000 V pantograaf op het BDk rijtuig. Een ander opvallend verschil was de keuken-afdeling in het ABk rijtuig. De meest opvallende afwijking was echter de kleurstelling: Berlijns blauw met een zandgele band rondom het gehele treinstel. Het typhoonrooster had een vereenvoudigde, rechthoekige vorm gekregen.

Vanaf 1971 kregen de Beneluxstellen, net als het overige Hondekopmaterieel,  een A-frontsein op de neus en in de jaren 1973-1974 werd de kleur van de zandgele banden gewijzigd in NS huisstijl geel. De Berlijns blauwe hoofdkleur bleef tot het einde in januari 1988 gehandhaafd. Slechts één Benelux-Hondekop is de slopershamer ontlopen en wordt, helaas in deplorabele toestand, bewaard in Leuven: de NMBS 220.902.

Het model

Wat betreft de Hondekoppen beperken wij ons tot de mat 54 ELD2 “asbest”-treinstellen 321-365 en de mat 57 ELD2 Benelux treinstellen NS 1201-1208 en NMBS 220.901-904. De “glaswol”- treinstellen 371-393 zijn dermate afwijkend, dat productie daarvan economisch niet haalbaar is.  Ook de vierdelige Hondekop-treinstellen zullen wij om deze reden niet in productie nemen.

De modellen worden uitgevoerd in 2-rail gelijkstroom en net als het NS Plan U treinstel standaard voorzien van een ZIMO MX64 decoder voor het DCC digitaal besturingssysteem. Met deze decoder kan ook analoog worden gereden. De verlichting geel/rood wisselt met de rijrichting.  Interieurverlichting is standaard. De minimaal te berijden boogstraal wordt in ieder geval 420mm. Een stroomvoerende kortkoppeling is standaard. Met een totale lengte in werkelijkheid van 50.420 mm, krijgt u in H0 1/87 een treinlengte van 579,5 mm.